You are currently viewing The Sandwich generation: Πώς η ασφάλιση «αποσυμπιέζει» τη γενιά που στηρίζει τους πάντες

The Sandwich generation: Πώς η ασφάλιση «αποσυμπιέζει» τη γενιά που στηρίζει τους πάντες

Η Sandwich Generation δεν καλείται να αντιμετωπίσει μία μεγάλη κρίση στη διάρκεια της ζωής της. Καλείται να λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι κρίσεις διαδέχονται η μία την άλλη.

Mεγαλώνουν παιδιά, φροντίζουν ηλικιωμένους γονείς, χτίζουν καριέρα και προσπαθούν να προστατεύσουν το οικονομικό μέλλον της οικογένειάς τους σε μια εποχή διαρκούς αβεβαιότητας. Η λεγόμενη «Sandwich Generation» είναι ίσως η πιο πιεσμένη γενιά της σύγχρονης εποχής.

του Νίκου Μωράκη, Πηγή LiFO

Είναι 7:05 το πρωί όταν χτυπά το ξυπνητήρι. Ο Δημήτρης, 44 ετών, σηκώνεται σχεδόν μηχανικά. Σε λιγότερο από μία ώρα πρέπει να έχουν ντυθεί τα δύο παιδιά, να έχει ετοιμαστεί το κολατσιό τους, να ξεκινήσουν για το σχολείο και εκείνος να βρίσκεται στην πρώτη επαγγελματική συνάντηση της ημέρας. Η σύζυγός του εργάζεται επίσης με απαιτητικό ωράριο και η καθημερινότητα μοιάζει με μια άσκηση ακριβείας, όπου κάθε λεπτό έχει σημασία.

Λίγο προτού βγουν από το σπίτι, το κινητό χτυπά. Στην άλλη άκρη της γραμμής είναι η μητέρα του. Ο πατέρας του, 77 ετών, ξύπνησε με έντονη αδιαθεσία και χρειάζεται να μεταφερθεί για εξετάσεις. Μέσα σε λίγα λεπτά το πρόγραμμα της ημέρας ανατρέπεται. Το ένα παιδί θα το παραλάβει από το σχολείο μια φίλη, το άλλο θα μείνει περισσότερο στο ολοήμερο, μια σύσκεψη θα μετατεθεί, ένας πελάτης θα περιμένει.

Το ίδιο βράδυ, όταν επιτέλους επικρατεί ησυχία στο σπίτι, ο Δημήτρης ανοίγει την εφαρμογή της τράπεζας στο κινητό του. Στεγαστικό δάνειο, λογαριασμοί, δραστηριότητες των παιδιών, έξοδα του σπιτιού και τώρα επιπλέον ιατρικές εξετάσεις για τον πατέρα του. Δεν είναι κάποιο έκτακτο δράμα. Είναι απλώς άλλη μια δύσκολη μέρα.

Η ιστορία αυτή δεν αφορά έναν συγκεκριμένο άνθρωπο. Είναι μια σύνθεση πραγματικών εμπειριών που βιώνουν καθημερινά χιλιάδες οικογένειες στην Ελλάδα και εκατομμύρια σε ολόκληρο τον κόσμο. Άνθρωποι που βρίσκονται σε μια ηλικία κατά την οποία η ζωή μοιάζει να απαιτεί τα πάντα, ταυτόχρονα.

Οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν αυτή την ομάδα Sandwich Generation. Πρόκειται για ανθρώπους, συνήθως μεταξύ 35 και 55 ετών, που βρίσκονται «στριμωγμένοι» ανάμεσα σε δύο γενιές: από τη μία μεγαλώνουν παιδιά που εξακολουθούν να εξαρτώνται οικονομικά και συναισθηματικά από αυτούς και από την άλλη στηρίζουν γονείς που, χάρη στο αυξημένο προσδόκιμο ζωής, ζουν περισσότερα χρόνια αλλά συχνά χρειάζονται αυξημένη φροντίδα.

Δεν είναι μόνο η ευθύνη που αυξάνεται. Είναι και η διάρκειά της.

Όταν οι γενιές συνυπάρχουν για περισσότερο

Μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες, η ζωή ακολουθούσε μια σχετικά προβλέψιμη διαδρομή. Οι άνθρωποι αποκτούσαν παιδιά σε μικρότερη ηλικία, οι γονείς τους συνήθως είχαν ήδη αποσυρθεί από πολλές καθημερινές υποχρεώσεις και το προσδόκιμο ζωής ήταν αισθητά χαμηλότερο.

Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Οι περισσότεροι δημιουργούν οικογένεια σε μεγαλύτερη ηλικία, ενώ οι γονείς τους ζουν περισσότερο χάρη στις εξελίξεις της ιατρικής και της φαρμακευτικής περίθαλψης. Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Ταυτόχρονα όμως δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα: δύο γενιές εξαρτώνται από τους ίδιους ανθρώπους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ένας σαραντάρης μπορεί να πηγαίνει το πρωί το παιδί του στον παιδικό σταθμό και το απόγευμα να συνοδεύει τη μητέρα του σε μια ιατρική εξέταση. Μπορεί να σχεδιάζει τις καλοκαιρινές διακοπές της οικογένειας και παράλληλα να αναζητά μια λύση φροντίδας για έναν ηλικιωμένο γονέα. Μπορεί να προσπαθεί να εξελιχθεί επαγγελματικά, γνωρίζοντας ότι το παραμικρό απρόοπτο θα επηρεάσει ολόκληρη την οικογενειακή ισορροπία.

Η πίεση δεν προέρχεται από μία μόνο πηγή. Προκύπτει από τη συσσώρευση πολλών διαφορετικών ευθυνών που συνυπάρχουν καθημερινά.

Η γενιά που μεγάλωσε μέσα στις κρίσεις

Σαν να μην έφταναν οι οικογενειακές υποχρεώσεις, η συγκεκριμένη γενιά ενηλικιώθηκε σε μια περίοδο συνεχών ανατροπών.

Στην Ελλάδα γνώρισε τη μεγάλη οικονομική κρίση, την πολυετή ύφεση, τη μείωση των εισοδημάτων και τις αλλαγές στην αγορά εργασίας. Στη συνέχεια ήρθαν η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός και η εκτόξευση του κόστους ζωής. Τα τελευταία χρόνια προστέθηκαν οι ολοένα συχνότερες φυσικές καταστροφές, οι κυβερνοκίνδυνοι και ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα.

Για τους περισσότερους σαραντάρηδες και πενηντάρηδες σήμερα, η σταθερότητα δεν αποτελεί πραγματικότητα. Αποτελεί ζητούμενο.

Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη διαφορά της Sandwich Generation από τις προηγούμενες γενιές. Δεν καλείται να αντιμετωπίσει μία μεγάλη κρίση στη διάρκεια της ζωής της. Καλείται να λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι κρίσεις διαδέχονται η μία την άλλη και η αβεβαιότητα μοιάζει να έχει γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό της καθημερινότητας.

Το πραγματικό βάρος δεν αποτυπώνεται στους αριθμούς

Συχνά όταν συζητάμε για το κόστος ζωής αναφερόμαστε στον πληθωρισμό, στα ενοίκια ή στις τιμές των τροφίμων. Όμως υπάρχει ένα διαφορετικό κόστος, πολύ πιο δύσκολο να μετρηθεί.

Είναι το κόστος της ευθύνης. Η συνεχής προσπάθεια να μη λείψει τίποτα από τα παιδιά. Η αγωνία να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής φροντίδα για τους γονείς. Η ανάγκη να διατηρηθεί η επαγγελματική απόδοση σε υψηλά επίπεδα, ακόμη και όταν η προσωπική ζωή απαιτεί ολοένα περισσότερο χρόνο.

Πολλοί άνθρωποι αυτής της γενιάς δεν αισθάνονται ότι πιέζονται επειδή εργάζονται πολύ. Αισθάνονται ότι πιέζονται επειδή δεν έχουν το περιθώριο να αποτύχουν. Πίσω από κάθε προσωπική τους απόφαση βρίσκονται άνθρωποι που βασίζονται σε αυτούς.
Και αυτή η αίσθηση ευθύνης είναι ίσως το μεγαλύτερο ψυχολογικό φορτίο της εποχής μας.

Η νέα έννοια της οικονομικής ασφάλειας

Παλιότερα, η οικονομική ασφάλεια ταυτιζόταν σχεδόν αποκλειστικά με το εισόδημα. Όσο μεγαλύτερος ήταν ο μισθός ή οι αποταμιεύσεις, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η αίσθηση σταθερότητας.

Σήμερα η εξίσωση έχει αλλάξει. Μια οικογένεια μπορεί να διαθέτει ικανοποιητικό εισόδημα και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται ευάλωτη. Ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, μια μεγάλη ζημιά στην κατοικία, μια μακρά περίοδος απουσίας από την εργασία ή μια απρόβλεπτη ανάγκη φροντίδας ενός ηλικιωμένου γονέα αρκούν για να ανατρέψουν έναν οικογενειακό προϋπολογισμό που μέχρι χθες έμοιαζε απόλυτα διαχειρίσιμος.

Γι’ αυτό και ολοένα περισσότεροι ειδικοί μιλούν πλέον όχι μόνο για οικονομική ανάπτυξη, αλλά για οικονομική ανθεκτικότητα, δηλαδή για την ικανότητα ενός νοικοκυριού να απορροφά τους κραδασμούς όταν η ζωή δεν εξελίσσεται σύμφωνα με το σχέδιο.

Για τη Sandwich Generation, ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη δεξιότητα του 21ου αιώνα.

Ανήκετε στη Sandwich Generation;

Η καθημερινότητά σας ίσως να μοιάζει περισσότερο απ’ όσο νομίζετε με αυτήν της Sandwich Generation.
Απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις:

✓ Έχετε παιδιά που εξακολουθούν να εξαρτώνται οικονομικά ή πρακτικά από εσάς;

✓ Οι γονείς
σας είναι άνω των 65 ετών και χρειάζονται ολοένα περισσότερη φροντίδα ή υποστήριξη;

✓ Εξυπηρετείτε στεγαστικό δάνειο ή άλλες σημαντικές οικονομικές υποχρεώσεις;

✓ Έχετε αναβάλει προσωπικά σχέδια ή έξοδα επειδή προέκυψαν ανάγκες των παιδιών ή των γονιών σας;